Tagarchief: proefjesproject

Project-P: een workshop van het HEMLAB

proefjes-project-pHet Ethaanzuur is op! Hoe moeten we nu plofflesjes maken? Daar wordt de expertise van het Scheikundig Laboratorium Hembrug (en van de bedrijfskeuken) bij ingeroepen.

Workshops voor meisjes en jongens van 7 t/m 12 jaar. De jonge laboranten onderzoeken materialen uit het keukenkastje om hun geprepareerde flesjes mee te laten ploffen.

Zondag 29 mei 2016
Hemburgmuseum, Hemkade 18, Zaandam

Bezoek voor of na de workshop het Hembrugmuseum en ga mee met de terreinwandeling naar het oude scheikundig laboratorium en het plofbos!

De workshops starten om 13.00, 14.00, 15.00 en 16.00 uur.
De kinderen gaan onder begeleiding van specialisten van Het Proefjesproject, Geert de Boer, en van De Onderzoekers, Marie Vugts, zelfstandig (zonder ouders) aan de gang. Maximaal 12 kinderen per workshop. Vooraf kunnen kinderen met ouders/begeleiders de plofflesjes versieren.

Meer informatie op www.hembrugmuseum.nl/proef-linie-proefjesproject

Share Button

Vrijwilligers gezocht

Vrijwilligers gezocht voor het et HEMLAB in Zaandam na schooltijd en/of weekend. 

koud en warm - voorzichtigWil jij, samen met mij, proefjes uitvoeren met kinderen tussen 6 en 14 jaar. Na schooltijd gaan we met maximaal 12 kinderen aan de gang met magneten, lucht, rode kool, water, elektriciteit, reageerbuisjes etc.

koud en warm - dat is koudHet Proefjesproject laat meisjes en jongens kennismaken met de alledaagse wereld van de wetenschap, natuurkunde en scheikunde. Bij de projecten gebruiken we zoveel mogelijk spullen die in en om het huis te vinden zijn. Elke week gaan we aan de slag met een ander thema en zoeken de kinderen antwoorden via onderzoek en experiment.

20140114_163748Verbaas je over wat kinderen gewoon vinden en waar zij zich over verbazen. Voor het begeleiden van de kinderen hoef je niet technisch te zijn. Heb je geduld hebt? Ben (een beetje) handig? Dan vind je dit zeker leuk!

Met klaarzetten, begeleiden en opruimen zijn we ongeveer 2 uur bezig. Ben jij die vrijwilliger? Neem dan contact met op met:
Geert de Boer: 06-17165114

info@HEMLAB.nl
facebook.com/proefjesproject
www.hemlab.nl

Alle vrijwilligersinformatie

Share Button

Inschrijven Proefjesproject – Claverhuis

Helemaal vol
(vanaf vrijdag 12 feb vanaf 9.00 uur)

Wetenschap voor jongens en meisjes.
Ontdek de wonderlijke wereld van elektriciteit, geluid, licht, kleur, warmte, luchtdruk en nog meer natuurkunde en chemie.

  • Onderzoeken we (tover)stiften.
  • Maken we nieuwe kleuren met rode kool
  • maken we plastic van lijm.
  • Zoeken we elektromagnetische straling.
  • Hoe maak je vies water schoon?
  • Slaan we elektriciteit uit steen en hout.
  • Doen we proefjes met metalen.
  • Maken we een batterij.
  • Gaan we aan de slag met ballonnen, reageerbuisjes, voltmeters, thermometers, weegschalen, kompassen etc.
  • En nog veel meer.

Leuke experimenten en vragen waar je zelf de antwoorden bij zoekt. Je werkt samen in groepjes van twee kinderen.

Een naschoolse activiteit van de Brede talentenontwikkeling van de Gemeente Amsterdam.

Groep: 4,5,6
Dagen: donderdag
Periode:  17 maart 2016 – 7 juli 2016
Tijd:  15:30 uur tot 16:30 uur
Aantal lessen:  15
Projectspecialist:  Geert de Boer
Locatie:  Het Claverhuis, Elandsgracht 70, 1016 TX  Amsterdam
Inschrijven op:  kidsactiviteiten.amsterdam.nl
Scholen:  basisscholende Burght, de Eilanden, Theo Thijssen en 14e Montessori
het-proefjesproject-s         logo-ijsterk
Share Button

Inschrijven proefjesproject – Clutch

Helemaal vol
vanaf vrijdag 12 februari vanaf 9.00 uur

Wetenschap voor jongens en meisjes.
Ontdek de wonderlijke wereld van elektriciteit, geluid, licht, kleur, warmte, luchtdruk en nog meer natuurkunde en chemie.

  • Onderzoeken we (tover)stiften.
  • Maken we nieuwe kleuren met rode kool
  • maken we plastic van lijm.
  • Zoeken we elektromagnetische straling.
  • Hoe maak je vies water schoon?
  • Slaan we elektriciteit uit steen en hout.
  • Doen we proefjes met metalen.
  • Maken we een batterij.
  • Gaan we aan de slag met ballonnen, reageerbuisjes, voltmeters, thermometers, weegschalen, kompassen etc.
  • En nog veel meer.

Leuke experimenten en vragen waar je zelf de antwoorden bij zoekt. Je werkt samen in groepjes van twee kinderen.

Een naschoolse activiteit van de Brede talentenontwikkeling van de Gemeente Amsterdam.

Groep: 4,5,6
Dagen: dinsdag
Periode:  15 maart 2016 – 5 juli 2016
Tijd:  15:45 uur tot 16:45 uur
Aantal lessen:  15
Projectspecialist:  Geert de Boer
Locatie:  De Clutch, Tweede Leeghwaterstraat 5b, Amsterdam
Inschrijven op:  kidsactiviteiten.amsterdam.nl
Scholen:  De Pool, Basisschool Oostelijke Eilanden, Sint Anthoniusschool, De Witte Olifant, Dr. E. Boekmanschool
het-proefjesproject-s oostelijke-eilanden logo_depool[1] logo-witte-olifant logo-st-antoniusschool logo-boekmanschool logo-ijsterk
Share Button

Inschrijven Proefjesproject – Volta

Helemaal vol
(vanaf vrijdag 12 feb vanaf 9.00 uur)

Wetenschap voor jongens en meisjes.
Ontdek de wonderlijke wereld van elektriciteit, geluid, licht, kleur, warmte, luchtdruk en nog meer natuurkunde en chemie.

  • Onderzoeken we (tover)stiften.
  • Maken we nieuwe kleuren met rode kool
  • maken we plastic van lijm.
  • Zoeken we elektromagnetische straling.
  • Hoe maak je vies water schoon?
  • Slaan we elektriciteit uit steen en hout.
  • Doen we proefjes met metalen.
  • Maken we een batterij.
  • Gaan we aan de slag met ballonnen, reageerbuisjes, voltmeters, thermometers, weegschalen, kompassen etc.
  • En nog veel meer.

Leuke experimenten en vragen waar je zelf de antwoorden bij zoekt. Je werkt samen in groepjes van twee kinderen.

Een naschoolse activiteit van de Brede talentenontwikkeling van de Gemeente Amsterdam.

Groep: 4,5,6 
Dagen: maandag
Periode:  14 maart 2016 t/m 4 juli 2016
Tijd:  15:30 uur tot 16:30 uur
Aantal lessen:  13
Projectspecialist:  Geert de Boer
Locatie:  Volta, Houtmankade 336, Amsterdam
Inschrijven op:  kidsactiviteiten.amsterdam.nl
Scholen:  De Bron, Westerparkschool, Catamaran Bentinck
het-proefjesproject-s           logo-DeBron     logo-ijsterk
Share Button

Touwtje springen met een zetmeelmolecuul

wp-P1040203Wie weet nog wat we vorige week hebben gedaan? “Eh, ik weet het niet meer“, “We hebben zetmeel gemaakt” uit aardappelen. En zetmeel aangetoond met jodium. “Ja, nu weet ik het weer“. Ook kwamen we tijd te kort, we zouden nog gaan schilderen met jodium en vitamine-C. Voordat we gaan schilderen doen we eerst een proefproefje. Alle kinderen vullen een glas met water en de groepjes komen met een bord langs. Op een bord wordt een lepeltje druivensuiker, poedersuiker en zetmeel geschept. Als iedereen zit, vertel ik dat het allemaal suiker is en dat ze van alles een beetje mogen proeven. Tussendoor wel een slokje water nemen.
wp-P1040214Hm, lekker“, hoor ik om mij heen. “Bah, dat is echt smerig” hoor ik even later en monden moeten worden gespoeld. Zo vies is aardappelmeel nu ook weer niet.
Ik vraag welke van de drie is het zoets. De meeste kinderen vinden de druivensuiker het zoets, dan de poedersuiker. Zetmeel is helemaal niet zoet, het is vies. Toch is het ook suiker. Met paperclips wordt het uitgelegd. Alle groepjes krijgen een doosje met 100 paperclips. Ze mogen er een wp-P1040208lange ketting van rijgen. Vol enthousiasme beginnen de kinderen te rijgen. Als de ketting al een flink opschiet komt de uitleg: Elke paperclip is een model voor suiker. Druivensuiker bestaat precies uit één suikermolecuul (suikerdeeltje). Als je twee suikermoleculen (twee paperclips) aan elkaar rijgt, dan krijg je gewone (poeder)suiker. Als je 10.000 suikermoleculen aan elkaar rijgt dan heb een zetmeelmolecuul gemaakt. “10.000? Dat zijn wel 10 doosjes“, “Nee, dat zijn 100 doosjes” . Na de uitleg wordt de rest van de paperclips aan elkaar geregen. Nu kan je er touwtje mee springen: Touwtje springen met een zetmeelmolecuul. Dit is wel een heel leuk proefje.

wp-P1040209Na het suiker rijgen, maken de kinderen opnieuw een vitamine-C oplossing. Dat hebben ze vorige week ook al gedaan. Ook verdunnen ze jodium met wat water. Met de verdunde gele jodium kan je schilderen op papier. Het papier wordt paars. Hoe komt dat? “?” Waar kleurt jodium blauw, paars, zwart mee? “Met zetmeel, er zit zetmeel in het papier“. Met een föhn worden de blaadjes gedroogd. En nu kunnen de kinderen schilderen met de wp-P1040222vitamine-C oplossing. Het paars wordt nu weer wit. Dat is leuk. Er worden mooie vliegtuigen, kerstbomen getekend, … en namen geschreven. “Ik heb hem weer helemaal wit gemaakt“, wordt lachend gezegd. Een jongen heeft wat jodium op zijn T-shirt gemorst. Er zit een  bruine vlek op zijn mouw. Gelukkig kan je die je weer met vitamine-C weer helemaal schoon krijgen.
Na het schilderen is het uur al weer bijna om. Er kan alleen nog een half proefjes worden gedaan en dan staan de ouders al weer te wachten.

wp-P1040212 wp-P1040211 wp-P1040220

Share Button

Aldoende, een knallend eind

wp-P1040182In overleg met de kinderen van het Proefjesproject op de B.S.O. Aldoende hebben we gekozen om op de eindpresentatie raketten te lanceren. Bij het voorlaatste project hebben de kinderen eerst een raketje gemaakt van een twee rietjes. Door in dunne rietje te blazen wordt het raketje, van het dikke rietje, gelanceerd.
wp-P1040179Bij de eerste test blijken de raketten nogal te gieren (naar rechts of links vliegen) “Het komt door de wind” en te stampen (naar beneden of boven te gaan). Hoe kan je er voor zorgen dat de raketjes recht vliegen? “…?” Wie kan mij vertellen hoe een pijl (van pijl en boog) eruit ziet? Eerst wordt de boog uitvoering beschreven, maar hoe ziet een pijl er uit?  “Er zit een punt aan“, “Er zitten van haartjes, veertjes aan“. Probeer je raketje zo te veranderen dat die meer op een pijl gaat lijken en test hem steeds.

wp-P1040181De kinderen gaan aan de slag met papier, plakband en lijm. Ze maken een paar vleugeltjes aan vast. Met meeste kinderen weten daar wel raad mee. Wie het raketje snel weer test, ziet of de raket wel vooruit vliegt. Met twee vleugels vliegt de raket recht vooruit, maar sommigen raketten gaan nu rollen (draaien om zijn as). “Er moet nog een staart bij, net zoals bij een vliegtuig“. En dat blijkt goed te werken. Bij een ander kind maakt het raketje een looping naar boven “Dit werkt niet meester, de vleugels zitten te veel naar voren” De oplossing is al door het meisje zelf gegeven. Andere kinderen zitten heel lang te knutselen, Als de tijd bijna om is, moeten ze hem nog snel testen. Werkt het raketje nog wel goed?

wp-P1040180Na de oefening met de kleine raket beginnen de kinderen met het maken van een grote raket. Dit is een geheim project en ouders mogen niet binnen komen of door raampjes gluren. De raketten worden getest en verbeterd. De raketten vallen snel uit de lucht. Er moet een zware punt aangemaakt worden. Namen erop en volgende week worden ze gelanceerd.

wp-20151202_142654Het spannende moment is gekomen. Vandaag worden de raketten gelanceerd. Over een half uur komen de ouders en er moet veel gedaan worden. De raketten worden mooi tentoongesteld en de lancering moet worden geoefend en er moet een theateropstelling gemaakt worden voor de presentatie. De raketten worden straks gelanceerd met grote
sambalsausbakjes. Ze worden gevuld met 20 ml water, een bruistablet erin en de deksels erop. Nu wachten, maar geen knal. Hoe kan dit nu? Hoe moet dat nu straks?
wp-20151202_144954De ouders komen binnen en we gaan beginnen met de presentatie. Voor de lancering worden door alle kinderen nog twee proefjes uitgevoerd. Als eerste laten ze blikjes dansen. Het blikje staat in een plasje water en onder het blikje staat  een bakje met water en een bruistablet. Wie weet hoe het komt? “Door de bruistablet ontstaat veel gas. Het gas wp-20151202_145256wil weg onder het blikje en dat kan alleen door het blikje op te tillen. Daardoor gaat het blikje bewegen“.
In een bruistablet zit citroenzuur en baksoda. Dat doen de kinderen in een ballon. “We maken dus zelf een bruistablet” De ballon wordt op een flesje gezet. Het flesje is half gevuld met water. Wanneer het mengsel in de ballon in het water wordt gestrooid worden de ballonnen, onder baasde blikken en gejuich, vanzelf opgeblazen.

wp-20151202_150650De tafels worden afgeruimd en droog gemaakt. Nu komt het spannendste moment. Maar eerst krijgen alle kinderen een persoonlijk certificaat, een applaus en een proevenwaaier met 10 proefjes van expedition chemistry.

Nu is het zover. De eerste 4 raketten zullen worden gelanceerd. Gaat het lukken? Het schiet me op het laatste moment te binnen: “de bakjes moeten niet helemaal vol met water, er moet minder water in”. We vullen de bakjes nu met 15 ml water, zeg ik tegen de kinderen. Zal het nu wel lukken? De bruistablet gaat erin. De deksel erop. Bakje omdraaien en raket erop. En nu wachten. wp-20151202_150517En plotseling… Knal! De raket schiet de lucht in. Ouders en kinderen juichen. Ja ze doen het! En dan weer: Knal en daar gaat ook de derde raket. De vierde gaat niet. Het bakje heeft lekkage en de vloeistof vloeit eruit. Die gaat in de herkansing bij de volgende ronde. Alle raketten worden gelanceerd. Bij de laatste lancering scheurt de raket helemaal open.

Tenslotte wordt Alice bedankt voor de assistentie die ze heeft verleend bij de projecten. Ze krijgt een warm applaus en een presentje. En dan worden er vele handen geschud. En bedankjes uitgewisseld.
He, jammer de 10 projecten zijn alweer voorbij.

Share Button

Zetmeel maken voor de klokreactie

Vorige keer hebben de kinderen een onderzoek gedaan naar de echtheid van het amandelspijs in banketstaven. Als er bonen zaten in het spijs, dan werd het spijs met jodium zwart. Daar gaan we deze week mee verder: met jodium en zetmeel.

wp-P1040198Op een keukenrasp proberen de kinderen een aardappel te raspen. Daar blijkt nog veel techniek en motoriek bij te pas te komen: de rasp moet goed liggen, je moet op de aardappel drukken, maar ook niet te hard, de goede kant op raspen. “Het gaat niet“, als je staat gaat het al veel beter en … “meester ik heb bloed” je moet niet in je vingers raspen. En tenslotte hoor ik weer als we iets met eten doen: “het stinkt“.

wp-P1040187De geraspte aardappelen worden gemengd met water, geroerd en door een zeef gegoten. Nu moet het aardappelnat 10 minuten blijven staan. Met een klokje wordt de tijd bijgehouden. Het klokje is voor sommige kinderen zo spannend dat ze er niet van af kunnen blijven. Tijdens het wachten maken ze de gebruikte spullen schoon en lossen ze een vitamine-C tablet op. “Hmm, dat ruikt lekker”, “Mogen we het opdrinken?” Helaas, vandaag wordt er niets gegeten en gedronken.
wp-P1040184Na 10 minuten zie je onder in het aardappelnat een beetje wit zetmeel liggen. Het aardappelnat wordt afgegoten en er wordt kokend water aan het zetmeel toegevoegd. “we hebben lijm gemaakt“. De lijm wordt verdund met water.
Bij een beetje zetmeel-oplossing en het aardappelnat wordt wat jodium toegevoegd. Het zetmeel kleurt mooi blauw, “het is inkt geworden“, Het aardappelnat kleurt niet blauw, alle zetmeel is er blijkbaar uitgehaald. Het schuimt wel heel erg en “Het lijkt wel appelsap“. Dit laatste is goed opgemerkt. Aardappelen en appels zijn wit als je doorsnijdt en beide kleuren bruin als je ze rasp. Het is precies hetzelfde proces.
wp-P1040185
Tenslotte wordt in een bekerglas jodium en vitamine-C bij elkaar gegoten en daarna moet er nog een beetje water worden toegevoegd. “Waar is de jodium in mijn bekerglas gebleven? Wie heeft dat gedaan?” Dat heeft niemand gedaan, maar de vitamine-C, die heeft de jodium ontkleurd. In een ander bekerglas wordt wat zetmeel en waterstofperoxide bij elkaar gegoten.

wp-klokreactieNu mogen de beide mengsels bij elkaar gegoten. Nu maar wachten en kijken naar het lichtgele mengsel. Na een paar minuten kleurt de vloeistof plotseling “Kijk, wow” van licht geel naar diepblauw. ”

Waarom duurt het zolang totdat jodium en zetmeel blauw kleuren. Dat komt door de vitamine C.
De vitamine c zet de jodium om in het kleurloze jodide, maar het peroxide zet het jodide weer om in jodium. En het vitamine C zet het jodium weer om in jodide…
Dit blijft net zolang door gaan tot alle vitamine C op is. Dat blijft het jodium over en die kleurt het zetmeel weer blauw.
Ik snap het, ik snap het!”

Share Button

Deze banketstaaf is de lekkerste

Op verzoek van Sinterklaas onderzoeken de kinderen 3 verschillende soorten banketstaven. Het spijs van de banketstaven wordt normaal gemaakt van amandelen, maar je kunt het spijs ook maken van bonen en een smaakje. We starten het project eerst met een heus proefpanel. Ik leg uit dat je geld kan verdienen met het proeven van eten. “Echt waar?” Wie een goede smaak heeft kan dat doen. Tijdens het project zijn er een paar kinderen die gevoel voor smaak hebben: “Deze smaakt bitter“, “te zoet“, “korrelig en smeuïg“. Enkele andere kinderen geven de banketstaven: “Allemaal een 10“. Tussen de de banketstaven door eet iedereen een stukje cracker en drinkt een slokje water om de smaak van de vorige banketstaaf te neutraliseren.

wpP1040175Er zijn 3 banketstaven:

  1. De “Beste Bakker” van Dirk”.
  2. De Jumbo verkoopt meerdere soorten banketstaven; we testen de goedkoopste van de Jumbo.
  3. Van Albert Heijn testen we de duurste banketstaaf, dezelfde als vorige jaar.
    wp20151118_143454 wp20151118_143350
    Alle cijfers worden op een groot vel geschreven, opgeteld en gedeeld. En hieronder staan de gemiddelde cijfers die de kinderen gaven:
Supermarkt Dirk Jumbo Albert Heijn
Prijs € 1,79 € 1,49 € 2,29
Gewicht 250 gram 250 gram 250 gram
Cijfer Volta 7,8 6,1 9,3
Cijfer Aldoende 8,3 5,8 9,0
Cijfer Zuidpool 6,8 6,4 4,6
Cijfer Rijk Kramer 5,2 7,0 7,6
Cijfer gemiddeld 6,9 6,1 7,3

amandel                        wittebonen druppel

De groepjes zoeken uit welke banketstaven met amandelen zijn gemaakt en welke met bonen. Dat doen ze met jodium (betadine). Met een hamer wordt een witte amandel stukgeslagen en daarna wordt er jodium op gedruppeld. De amandel kleurt een beetje geel. Hierna moet de witte boon worden platgedrukt: “Moet ik dat met mijn vinger doen?” “Bah, wat vies“. Daarna gaat er jodium bij de boon: “Getsie, dat wordt zwart”.
wpP1040164Op het spijs van de 3 stukjes banketspijs druppelen de kinderen wat jodium. “Deze (van Dirk) is echt!”  “Deze (van de Jumbo) is hartstikke nep, die wordt helemaal zwart” En de laatste: “Deze (van Albert Heijn) is ook nep“, “Een beetje nep“. Een meisje kan het precies beschrijven: “Alleen ertussen wordt het zwart

Vreemd, vorig jaar was de banketstaaf van Albert Heijn nog helemaal echt met amandelen gemaakt. Dit jaar niet meer. Wat is er veranderd aan het spijs van de banketstaaf? Er is het verdikkingsmiddel E466:  Carboxymethylcellulose aan toegevoegd. “Carboxymethylcellulose,” denk ik: “dat komt me bekend voor. Dat staat bij mij thuis in de kast als behangplaksel.” Ik test het thuis met jodium. Ja, hoor Carboxymethylcellulose kleurt met jodium ook paarszwart. Daarom kleuren de amandelen in het spijs niet, maar ertussen e466 dus wel.  

Op de banketstaaf van de Jumbo wordt e-nummer E412 Guarpitmeel vermeld en de banketstaaf van Dirk bevat geen e-nummer. 

wpP1040177wpP1040178wpP1040161wp20151118_140847
Na deze banketstaattest hebben de teams nog uitgezocht waarom de pepernoten groot worden in de oven. Meel met water, “Er gebeurt niets“, “Dit is gewoon een beslagje“. Door aan het meel een beetje baksoda en citroenzuur toe te voegen gaat het deeg borrelen. Hierdoor ontstaat een luchtig beslag voor bijvoorbeeld: cake, brownies of …. pepernoten.

Bij het laatste proefje houden de kinderen een glasplaatje in het vlammetje van een kaarsje. “Het glas wordt helemaal zwart“. Na 2 minuten wapperen, het glas is heet, kan je je vinger zwart maken in het roet en je neus er mee zwart schminken. “Moet dat echt“, “Ha, ha, zie jij er mal uit“, “Waar is er een spiegel?
wp20151118_151653wp20151118_151546wpP1040168wpP1040167
Aan het einde van het uur is er voor elk kind een zakje om pepernoten mee te bakken. “Zijn dit echte speculaas kruiden?” Ja. “Gelukkig, want mijn moeder heeft alleen Koek en speculaaskruiden“.

Share Button

De aarde is één grote magneet

wp-P1040152Wie kan iets vertellen over magneten? “Magneten trekken elkaar aan”, “Magneten kleven aan metaal”. Aan al het metaal? “Nee, alleen aan ijzer” “De aarde is één grote magneet, Zwaartekracht lijkt op een magneet“, Ja, het zijn allebei natuurkrachten. “Een magneet heeft een plus en een min kant“, Ja, magneten hebben 2 polen, we noemen die noordpool en zuidpool. “Magneten stoten elkaar af“. “De aarde heeft een magnetisch veld“, wp-P1040147Een kompas is ook een magneet“. “Op een koelkast kan je magneetplaatjes plakken“, “Met hele grote magneten kan je zware spullen optillen“. De kinderen weten al veel van magneten. Aan de hand van wereldbol en een kompas laat ik zien dat een kompas altijd naar het noorden wijst met de rode kant van naald. De witte kant kan van de naald wijst altijd naar het zuiden. Het werkt echt met de kleine wereldbol. Hoe dat kan? Ik heb in de wereld bol een magneet geplaatst. “Meester kunnen we de wereldbol verstoppen en dan opzoeken met een kompas. Dat is een leuk idee, maar ik ben bang dat het niet werkt. Het aardmagnetisme is veel sterker dan de magneet in de bol.

wp-IMG-20151112-WA0003De kinderen onderzoeken een bakje met diverse materialen. Ze ontdekken dat alleen spullen van ijzer door een magneet wordt aangetrokken. Er zit ook geld tussen. Alleen als er ijzer aain het muntstuk zit wordt die aangetrokken door de magneet. De 1 euromunt wordt door verschillende kinderen in de groepen van wel magnetisch of niet magnetisch ingedeeld. Eén groep legt de euro tussen de verschillende groepjes in. “Deze euro is een beetje magnetisch“. In een 1 euromunt zit nikkel. Dat is een beetje magnetisch.

wp-P1040155Bij de volgende proef onderzoeken de kinderen de aantrekkingskracht en afstotingskracht tussen 2 magneten. Voor het ene kind al heel gewoon, voor andere kinderen verrassend nieuw. Als je magneten slim neerlegt, dan blijft de ene magneet schuin omhoog zweven, totdat je die stoot. “Ja, het is gelukt!” “Meester, maak er  gauw een foto van!

wp-P1040148De kinderen vouwen een bakje van papier. Veel kinderen kunnen dat zo uit de losse pols en anders kijk je (heel slim) even bij de kinderen naast je. Onder het bakje wordt de magneet gelegd en daarna strooien de kinderen IJzervijlsel over het papier. Wie er oog voor heeft, ziet een mooi patroon in het ijzervijlsel ontstaan. De magneet is duidelijk te herkennen, aan de polen (uiteinde) zit veel ijzervijlsel  ontstaat een mooi. Je ziet gekromde lijnen ijzervijlsel lopen lopen tussen de beide polen in. Zo wordt het magnetisch veld zichtbaar. De magneet door het ijzervijlsel halen is natuurlijk veel spannender.

wp-P1040140Hierna onderzoeken de kinderen hoe een magneet door  de aarde altijd draait naar het noorden. Dat een kompas altijd naar het noorden wijst dat weet iedereen, maar dat een zware magneet dat ook doet is toch wel verrassend.

wp-IMG-20151112-WA0000Hierna maken de meisjes en de jongens een eigen kompas. Eerst tekenen ze een ronde windroos op een stukje foam en knippen deze netjes uit. Daarna wordt een magneet 20 maal langs een naald gestreken. Alle ijzerdeeltjes worden zo één kant op gericht. De naald wordt nu magnetisch. De naald moet door het foam worden gestoken. “Hoe moet dat?” Het blijkt het moeilijkste deel van de opdracht. Tenslotte wordt een bord bijna helemaal gevuld met water en de zelfgemaakte kompas wordt op het water gelegd. De kompas draait naar het noorden. “Mijn kompas werkt niet goed” en bij enkele naar het zuiden. Wat moet je daar nu aan doen?

wp-P1040158Als laatste gaan sommige kinderen ijzer delven uit een woestijn in Namibië. De eerste oplossing is makkelijk. Je houdt de magneet in het zand en het ijzer blijft er aan kleven. Het ijzer van de magneet halen gaat echter wel weer moeilijk. Is daar geen eenvoudige oplossing voor?

 

wp-P1040153Als laatste wil ik nog vermelden dat 2 meisje op eigen initiatief het gehele project vastgelegd hebben in een prachtig labverslag.

 

Share Button