De aarde is één grote magneet

wp-P1040152Wie kan iets vertellen over magneten? “Magneten trekken elkaar aan”, “Magneten kleven aan metaal”. Aan al het metaal? “Nee, alleen aan ijzer” “De aarde is één grote magneet, Zwaartekracht lijkt op een magneet“, Ja, het zijn allebei natuurkrachten. “Een magneet heeft een plus en een min kant“, Ja, magneten hebben 2 polen, we noemen die noordpool en zuidpool. “Magneten stoten elkaar af“. “De aarde heeft een magnetisch veld“, wp-P1040147Een kompas is ook een magneet“. “Op een koelkast kan je magneetplaatjes plakken“, “Met hele grote magneten kan je zware spullen optillen“. De kinderen weten al veel van magneten. Aan de hand van wereldbol en een kompas laat ik zien dat een kompas altijd naar het noorden wijst met de rode kant van naald. De witte kant kan van de naald wijst altijd naar het zuiden. Het werkt echt met de kleine wereldbol. Hoe dat kan? Ik heb in de wereld bol een magneet geplaatst. “Meester kunnen we de wereldbol verstoppen en dan opzoeken met een kompas. Dat is een leuk idee, maar ik ben bang dat het niet werkt. Het aardmagnetisme is veel sterker dan de magneet in de bol.

wp-IMG-20151112-WA0003De kinderen onderzoeken een bakje met diverse materialen. Ze ontdekken dat alleen spullen van ijzer door een magneet wordt aangetrokken. Er zit ook geld tussen. Alleen als er ijzer aain het muntstuk zit wordt die aangetrokken door de magneet. De 1 euromunt wordt door verschillende kinderen in de groepen van wel magnetisch of niet magnetisch ingedeeld. Eén groep legt de euro tussen de verschillende groepjes in. “Deze euro is een beetje magnetisch“. In een 1 euromunt zit nikkel. Dat is een beetje magnetisch.

wp-P1040155Bij de volgende proef onderzoeken de kinderen de aantrekkingskracht en afstotingskracht tussen 2 magneten. Voor het ene kind al heel gewoon, voor andere kinderen verrassend nieuw. Als je magneten slim neerlegt, dan blijft de ene magneet schuin omhoog zweven, totdat je die stoot. “Ja, het is gelukt!” “Meester, maak er  gauw een foto van!

wp-P1040148De kinderen vouwen een bakje van papier. Veel kinderen kunnen dat zo uit de losse pols en anders kijk je (heel slim) even bij de kinderen naast je. Onder het bakje wordt de magneet gelegd en daarna strooien de kinderen IJzervijlsel over het papier. Wie er oog voor heeft, ziet een mooi patroon in het ijzervijlsel ontstaan. De magneet is duidelijk te herkennen, aan de polen (uiteinde) zit veel ijzervijlsel  ontstaat een mooi. Je ziet gekromde lijnen ijzervijlsel lopen lopen tussen de beide polen in. Zo wordt het magnetisch veld zichtbaar. De magneet door het ijzervijlsel halen is natuurlijk veel spannender.

wp-P1040140Hierna onderzoeken de kinderen hoe een magneet door  de aarde altijd draait naar het noorden. Dat een kompas altijd naar het noorden wijst dat weet iedereen, maar dat een zware magneet dat ook doet is toch wel verrassend.

wp-IMG-20151112-WA0000Hierna maken de meisjes en de jongens een eigen kompas. Eerst tekenen ze een ronde windroos op een stukje foam en knippen deze netjes uit. Daarna wordt een magneet 20 maal langs een naald gestreken. Alle ijzerdeeltjes worden zo één kant op gericht. De naald wordt nu magnetisch. De naald moet door het foam worden gestoken. “Hoe moet dat?” Het blijkt het moeilijkste deel van de opdracht. Tenslotte wordt een bord bijna helemaal gevuld met water en de zelfgemaakte kompas wordt op het water gelegd. De kompas draait naar het noorden. “Mijn kompas werkt niet goed” en bij enkele naar het zuiden. Wat moet je daar nu aan doen?

wp-P1040158Als laatste gaan sommige kinderen ijzer delven uit een woestijn in Namibië. De eerste oplossing is makkelijk. Je houdt de magneet in het zand en het ijzer blijft er aan kleven. Het ijzer van de magneet halen gaat echter wel weer moeilijk. Is daar geen eenvoudige oplossing voor?

 

wp-P1040153Als laatste wil ik nog vermelden dat 2 meisje op eigen initiatief het gehele project vastgelegd hebben in een prachtig labverslag.

 

Share Button