Categorie archief: Geen categorie

Speurtocht EYE explore

EYE Explore More is een nieuwe speurtocht voor kinderen vanaf 7 jaar dwars door EYE filmmuseum. De tocht zit boordevol optische illusies, opdrachtjes en puzzels. Verspreid door EYE filmmuseum vind je verschillende zwarte apparaten. Het zijn voorlopers van film. Het leukste is dat je eraan mag komen en er mee kan spelen. Pak een eigen boekje en potlood en ga op ontdekkingsreis in het EYE filmmuseum.

.mh160502-e1331

EYE filmmuseum, IJpromenade 1, 1031KT Amsterdam
www.eyefilm.nl

Share Button

Lopende Proefjesprojecten

Nu lopende projecten:

Maandag:             Proefjesproject Claverhuis (Jordaan & Centrum)
Dinsdag:               Proefjesproject Zuidpool (Oostelijke Eilanden & Centrum)
Woensdag:          Proefjesproject OBS Aldoende

Kom een keer langs op zaterdag op het HEMLAB (Zaandam, 3 minuten van de Hempont)

 

 

 

Share Button

Brede talentontwikkeling

Ieder kind heeft talent. Het is fijn om iets te doen wat je heel leuk vindt, en daar beter in te worden. Het is goed voor elk kind als het zich daarin ontwikkelt. Laat zien wat het kan en zo meer zelfvertrouwen krijgt. Nieuwe dingen probeert, fouten maakt en succes heeft. Uitdagingen aangaat en zo meer doorzettingsvermogen krijgt. Ook na school. Daarvoor zijn heel veel mogelijkheden, ook bij u in de buurt.

Het Proefjesproject geeft wetenschapslessen in het kader van Naschoolse activiteiten en Brede talentontwikkeling. De gemeente Amsterdam en Stadsdelen geven hiervoor speciale subsidies aan basisscholen en welzijnsorganisaties. Afhankelijk van de stadsdelen wordt het Proefjesproject door scholen of welzijnsorganisatie gratis, inkomensafhankelijk of  lager tarief aangeboden.

Ook de naschoolse activiteit Het Proefjesproject dragen bij aan een succesvolle schoolloopbaan van kinderen. Door de activiteiten kunnen de kinderen hun talenten ontplooien en hun kansen benutten.

Meer informatie over de Brede talentontwikkeling is te vinden op www.amsterdam.nl/kidsactiviteiten

Share Button

Hoe sterk is dit (paas)ei?

pasen009Pasen komt eraan en wat heb je bij Pasen. “Paaseieren!” Pasen wordt gevierd in het begin van de Lente. De dagen worden dan langer, zonniger en lichter. De kippen leggen dan veel eieren. Daarom worden er veel eieren gegeten en versierd. Ons Paasproject draait geheel om eieren.

pasen007Ik laat 2 eieren zien. Één ei is gekookt en het andere is rauw. Hoe komt je daar achter. “Ik weet welk ei is gekookt, het lichte ei is gekookt en het donkere ei is rauw.” Ik laat een doosje met eieren zien. Alle eieren zien er anders uit. Elk ei is net anders van kleur en heeft meer of minder spikkels. Je kunt aan de buitenkant niet zien wel ei gekookt is. “Ik kan het horen. Als je het ei schudt, dan klotst het rauwe ei. Bij een gekookt ei hoor je niets.” “Het ene ei draait heel hard en het andere draait bijna niet,  maar ik weet niet wanneer het gekookt is.” pasen015Zonder het ei stuk te maken kan je er toch achter komen. Vandaag gaan de kinderen 6 eieren sorteren op Doordraaiers en Stilliggers. De eieren worden één voor één gedraaid. Dan worden ze met twee vingers even aangetikt en daarna worden de vingers weer opgetild. Sommige eieren blijven daarna stil liggen en de andere eieren gaan weer verder draaien. Dat lukt de meeste teams wel, maar het verdelen in twee groepen eieren is niet zo makkelijk. Welk groepje was nu welk groepje? Een meisje houdt goed in de gaten wat haar partners doen met de eieren. “Het klopt niet”, zegt ze. Snel controleert ze de eieren en legt ze dan in het juiste eierdoosje.

pasen002Nu de eieren zijn verdeeld, moeten ze er nog achter komen of de Doordraaiers gekookt of rauw zijn. Twee flesje worden gevuld met water. In één flesje wordt een beetje maanzaad toegevoegd en in de andere wordt heel veel keukenpapier gepropt. De flesjes worden rondgedraaid. In het flesje met water en maanzaad zien de kinderen het water heel hard ronden draaien. “Vet, een draaikolk!” Ze houden het flesje stil en zetten het op een horlogeglas. Het flesje en het horlogeglas gaan draaien, net zoals de Doordraaien. Een rauw ei lijkt een beetje op het water, net zoals in het flesje.
pasen014Het flesje met water en keukenpapier wordt rondgedraaid, stil gehouden en op het horlogeglas gezet. Er gebeurd niets: het water, het flesje en het horlogeglas blijven allemaal stil staan. Door het keukenpapier kan het water niet draaien en daarom gaan ook niet het flesje en het horlogeglas draaien. Net zoals de Stilliggers. Een gekookt is vast, net zoals het water in het flesje.
Conclusies de Doordraaiers moeten de rauwe eieren zijn. Een enkel team komt zelf tot deze conclusie.

pasen010De kinderen hebben 4 rauwe eieren uit de 6 eieren geselecteerd. Soms 5 en als er een ei was gebroken maar 3. pasen016De eieren worden gecontroleerd op scheurtjes en dunne plekken. Met een zaklamp schijnen ze  door het ei. Dat doen ze onder een zwarte lap. “Dat ziet er mooi uit.” “Er zitten allemaal lichte puntjes in de eierschaal.”
De kinderen kiezen 3 sterke eieren uit.

pasen012Met klei worden de 3 eieren  in een dienblad gezet. Er worden mooie kunstwerken van gemaakt. Op de eieren wordt een emmer gezet. Één voor één vullen de kinderen een maatbeker en gieten ze een liter in de emmer. Hoe sterk zijn de eieren? Bij hoeveel liter zullen de eieren breken? “Bij 4 liter, denk ik.” Liter na liter gaan in de emmer. “Er zit al 5liter in”, roepen de kinderen. “En nu al 6 liter.” pasen018Het wordt steeds spannender. “Houden de eieren het.” Nog een liter en nog één. Al 8 liter. 9 liter. En dan… …breekt een ei, de emmer zakt scheef en er gutst water over de rand. De andere teams gaan verder. 10 liter. Krak en weer golft er water over de tafel en de vloer. Een meisje fluister mij toe: “Dat mag ik vast niet thuis doen van mijn moeder.” pasen017Bij één team wordt 11 liter gehaald en dan breken ook hun  eieren. Gegil en heel veel water gaat over de rand van de emmer. De koppels krijgen allemaal een dweil en met veel plezier dweilen ze al het water op. “Schoonmaken, dat is toch geen proefje.” Ja, opruimen hoort er ook  bij!

pasen006Voor de laatste proef pellen de kinderen een  gekookt eieren (de Stilliggers). Op tafel zetten de kinderen een fles met een wijde hals. In de fles gieten we kokend water en de eieren worden op de opening van de fles gezet. Het water en de lucht in de fles koelen af. Er ontstaat onderdruk in de fles. De lucht buiten de fles drukt het ei de fles in. Als het ei valt juichen de kinderen. Soms valt het ei heel snel en bij een andere fles gaat het heel langzaam.

PaasprojectHierna is dit project afgelopen, maar gelukkig krijgen de kinderen nog 2 Paasproefjes mee naar huis.

.

 

 

 

Share Button

Vies water zuiveren

schoonwater-gaatjes maken2Deze week hebben de kinderen vies water gezuiverd. Dat hebben ze in een paar stappen gedaan. Omdat we met vuur werken moeten de kinderen een veiligheidsbril op. We gaan ook met een boermachine werken. Kinderen met lang haar moeten daarom een staartje maken.

schoonwater-gaatjes makenDe kinderen maken eerst een zeefje van een plastic soepkommetje. Ze gaan er gaatje in smelten. Als eerste maken ze hiervoor een gereedschap van eens stukje hout en een schroefdraad. Met een echte boormachine… “Mogen we zelf boren?” … boren ze in een gaatje in een stukje hout.

Met een tang moet het schroefdraad in het hout worden draaien.  “Dat gaat moeilijk.” Sommigen kunnen het zelf en anderen hebben hierbij hulp nodig. Ze pakken een spiritusbrander en zetten hun een veiligheidsbril op. Ze steken de brander aan “Ik wil de brander aansteken…” en houden het ijzer een tijdje in de vlam. Als het heet is smelten ze gaatjes in het plastic. “Het gaat zo moeilijk” Dan moet je het ijzer langer en hoog in de vlam houden. “Ja, nu gaat het wel” Een aantal kinderen kunnen er maar geen genoeg van krijgen. “Dit is zoooo leuk!”

schoonwater-door-koffiefilterVies modderwater staat voor hun klaar. Het modderwater is gemaakt van biologische potaarde. De potaarde is 30 minuten gesteriliseerd op 150 °C. De potaarde is daardoor vrij van gifstoffen, ongedierte en ziektekiemen. De kinderen mogen deze keer het gezuiverde water tussendoor even proeven. “Dat ga ik echt niet doen!”

schoonwater-proevenZe gieten het modderwater door het zelfgemaakte zeefje. De prut wordt eruit gezeefd. De meeste kinderen durven nu wel een lepeltje te proeven. “Bah, vies.” De volgende stap. Het zeefje maken ze eerst schoon. Nu kan er een koffiefilter in. Ja, hoe moet zo’n filter erin? “O, je kunt hem openvouwen?” Het viezige water wordt er ingegoten. “Het water wordt schoon” “Het heeft nog wel een piskleur” “Het smaakt naar kraanwater… …met een raar smaakje”.

schoonwater-norit-stukslaanWater moet wel wit worden en daarom maken ze het eerst weer zwart. Ze doen een Norit-pil in een zakje en slaan de pil met een hamer fijn (of heel heel fijn). De Norit wordt nu weer bij het filtraat (het gefiltreerde water) gevoegd. Het water is nu weer helemaal zwart. Norit is poreuze koolstof. Het wordt als pillen gebruikt tegen diarree. Het is eigenlijk verbrand hout, “O, houtskool, daar kan je mee tekenen.” “Norit, voor in het aquarium? ” Ja, voor het aquariumfilter om het water te zuiveren. In de kleine gaatjes van de koolstof gaan de kleinste verontreinigingen zitten. De koolstof wordt er weer uitgefiltreerd met een fijn filter. water schoonmaken“Dat gaat wel heel langzaam” “Hoelang duurt dat?” Knijpen in het filter gaat wel sneller, maar het filter gaat dan stuk en er alles komt er dan zwart uit. Dan nog een keer filteren. En als je filter te vol schenkt stroomt het over en blijft het water ook zwart. Wie geduld heeft en netjes werkt krijgt het water bijna helemaal schoon water. Het smaakt bijna als kraanwater.

schoonwater-opzetfilterHet water wordt opgezogen in een spuit. Op de spuit wordt een heel fijn filter gezet en daarna kan het water door het filter worden geperst. Dat gaat heel zwaar. Het water ziet er nu wit uit. “Meester, het is nog een beetje geel” en “Lekker, er zit nog vaag bijsmaakje aan.”

Met dank aan de opzetfilters van Waternet en de moeder van een ex-deelnemer die de opzetfilters heeft geregeld.

Wil je in een noodgeval vies water echt schoonmaken, dan moet je na de norit het water koken of betadine toevoegen. Lees hierover meer op: www.hoedoe.nl/natuur-milieu/hoe-maak-ik-zuiver-drinkwater
 

Share Button

Een glas verstikt onder water

luchtdruk - nu zijn ze weer klein12 kinderen druppelen enthousiast binnen. We geven elkaar een hand en iedereen schrijft zijn naam op een etiket en plakt dat op zijn trui of T-shirt.  De regels worden uitgelegd en we opnieuw van strart met het Proefjesproject op Dr. RIjk Kramerschool.

Ik laat een glas zien. Is dit een vol of een leeg glas? “Leeg,” roepen vrijwel alle kinderen, maar dan komen er bedenkingen. Misschien zit er toch wel iets in? “Er zit een soort spulletje in” Dit vind ik mooie antwoorden, het begin van ideevorming. We zullen het eens testen: wat als ik het glas in het water laat zakken? “Het gaat scheef drijven.” Een heel specifiek en goed antwoord. Ik ben weer  verbaasd. Ik laat zien dat het het inderdaad klopt.
papier onder waterEn als ik het glas onder duw? “Dan verstikt het glas”. Zo zou je het kunnen noemen, maar je zegt het meer bij dieren en mensen. “Zonder lucht kan je niet leven”, zegt een kind. “Zonder planten en bomen kan je niet leven”. Ja, die maken zuurstof. “Zonder de zon kunnen we niet leven”. Ja, de planten hebben het licht van de zon nodig om zuurstof te maken. “Zonder de maan komt er geen zonlicht op de aarde, het is een spiegel van het zonlicht.” Zonder de maan zou het heel erg donker zijn in de nacht, maar overdag hebben we dan nog gelukkig zonlicht.
Na dit korte uitstapje, wat je nodig hebt om te kunnen leven, gaan we verder waar we gebleven waren. Als ik het glas onder water duw loopt het glas vol water.
Wat gebeurt er als je een papiertje in het glas doet en je duwt het glas ondersteboven onder water? “Het papier wordt nat”, “Het glas loopt vol”, “Er komt een beetje water in”, “Nee, het papier blijft droog”. Veel meningen nu. Ook dit testen we. Het glas wordt uit het water gehaald en het papier wordt doorgegeven. Het voelt inderdaad droog. Hoe kan dat? Het water drukt de lucht weg, maar de lucht kan nergens heen. Het zit gevangen in het glas. De lucht drukt net zo hard weer terug, daarom loopt er (bijna) geen water in het glas en blijft het papier droog.

luchtdruk - fles op zijn kopDe kinderen gaan twee aan twee zelf een proefje doen. Ze laten een flesje vol met water lopen. Op de fles doen ze een stukje foam. Ze houden het foam en het flesje vast en keren het om en… “Meester, het is gelukt!” Het water in het flesje hangen. “Het water maakt het foam nat en zuigt het omhoog.” Het is niet het water, maar de lucht die tegen het water en het foam drukt.  Het gewicht van het water drukt op het foam, maar de lucht duwt veel harder terug. Het foam blijft zitten.

luchtdruk - kaarsje in glasDe  teams maken een opstelling met een kaarsje. Een kaarsenstandaard van een schijfje aardappel zetten ze op een bord. In het bord gieten ze water. Aanstekers worden uitgedeeld en de kaarsjes worden aangestoken. Een hoogglas wordt er overheen gezet. Het kaarsje gaat uit, “De zuurstof is op”. “Gaaf!” Kinderogen kijken hoe het water in het glas stijgt. Hoe dat komt, kunnen de kinderen niet verklaren. De uitleg komt nog een andere keer als we we het hebben over uitzetten en inkrimpen.

eten-drinken-verboden[1]De spekjes waren al voor de les gesignaleerd en nu dus de proef met de spekjes. Nee, er mag niet gegeten of gedrongen worden tijdens de proefjes. “Hè, ze zijn zo lekker” Gelukkig heeft het proefje meer interesse. De spekjes moeten in een fles. Dat valt niet mee. Wie goed begint, smalle reepjes knippen,  heeft het makkelijk. Wie de te grote stukjes door de flessenhals probeert te duwen heeft het zwaar. “Het lukt niet, ze blijven plakken.”
luchtdruk - spekjes in de flesVacuümdop op de fles, fles vasthouden en dan met een vacuümpomp (winesaver) pompen. “Er gebeurd niets.” De lucht die je eruit pompt kan je niet zien, maar je kan wel voelen dat het steeds zwaarder gaat en misschien moet je ook eens naar de spekjes kijken. “Ze gaan op en neer” “Ja, ze worden hoger.” Doordat we lucht uit de fles halen, zet de lucht in de spekjes uit. Daarom worden ze groter, totdat je de kurk weer van de fles haalt, dan ….
… schrompelen de spekjes weer helemaal in elkaar.

luchtdruk - lucht uit de fles pompenAls laatste gaan we een aardappelenschieter maken. De kinderen krijgen een klassikale instructie en gaan daarna meteen aan de slag met meetlint, stift, ijzerzaag en PVC-buizen. Tenslotte worden er tape aan het uiteinde van de dunne PVC-buis geplakt en een pleisters om een vinger. We gaan naar buiten, jassen aan, buizen, aardappelen en tassen mee. Onderweg naar beneden komen we de eerste ouders tegen op de trap. Vandaag eindigt de les op het schoolplein.
Op het schoolplein de laatste instructie. Aan beide kanten van de dikke buis worden aardappelstukjes uitgestoken. De dunne buis wordt een stukje in de dikke buis gestoken en dan met een snelle beweging worden de buizen in elkaar geschoven. De lucht tussen de aardappelstukjes worden samengeperst en met een “Floep”-geluid schiet een stukje aardappel weg. De kinderen nemen een spurt op het aardappelbakje, want dit willen ze ook doen.

Share Button

Vandaag heb ik gedaan…

drijven - stroop-water-olie-waterVandaag moest ik het Proefjesproject overlaten aan Marie Vugts en Paul. Omdat ik er niet bij was kon ik geen verslag maken. Om 5 uur, een half uur na het eind, kwam Ik de materialen opkomen bij Volta. Toen ik binnen kwam, zat daarna nog één kind. Ik maakte mij hier wel zorgen over, want een kind dat niet opgehaald wordt is niet zo leuk, maar hij begon meteen enthousiast tegen me te vertellen:

drijven - laagjes“Weet je wat we gedaan hebben vandaag? We hebben eerst olie op water gedaan en daarna spiritus en olie. De spiritus bleef op de olie liggen en daarna hebben we eerst water en toen olie en daarop spiritus gedaan, we kregen toen 3 laagjes. En daarna heb ik er een spijker ingedaan. Die zakte helemaal naar beneden de stroop in. En andere spulletjes bleven op het water liggen, of op de olie… en er bleven ook dingen helemaal drijven. En verder hebben gedaan…. ja, dat weet ik niet meer.”

Wat leuk om dit zo te horen, de verhalen van thuis, die hoor ik nooit. Gelukkig bleek dat ze vader van te voren had afgesproken, dat hij wat later kwam en 5 minuten  laten kwam zijn vader hem ophalen.

Wil je de proef met laagjes samen thuis met je kind doen, dan vind je hier het proefje met wel vijf laagjes: www.expeditionchemistry.nl/onderofbovenwater/ Nadat je de laagjes hebt gemaakt kan je kind op zoek gaan naar spulletjes in huis om te kijken wat op welke laag drijft. Probeer hout, metaal, plastic, verschillende soorten nootjes, peperkorrels, kaarsvet, kaas, piepschuim etc. Aan het eind kunnen ze kijken wat er gebeurt als je alles roert. Hoeveel laagjes zie je dan na een half uurtje?

Marie vond het een hele leuk groep kinderen en dat vinden Paul en ik ook. De volgende dag ontving ik van Marie ook nog foto’s. Wat een enthousiaste kinderen!

drijven - koud op warm waterdrijven - koud water zakt naar benedenOp deze foto’s zie je een proefje met koud en warm water. Het flesje met blauw koud water wordt of het flesje met rood warm water gezet. Wanneer je het plasticje  wegtrekt zakt het zware koude water naar beneden en stroom het lichte warme water omhoog. Uiteindelijke mengt alles met elkaar en krijgt het water een paarse kleur.
Zet je het warme water op het koude water, dan blijft het warme water op het koude water drijven zonder dat ze mengen.

Share Button

Proefjesfabriek Aloyiusschool, 2012

Hoe maak je een motor? Waar ligt het zuiden? Hoe kan je een lamp in je hand laten branden? In elke les proberen de kinderen in groepjes antwoorden te vinden via onderzoek en experimenten. De proefjes worden binnen en buiten uitgevoerd. De kinderen kunnen zo heel veel spannende zaken ontdekken in de wereld van wetenschap en techniek.

Naschoolse activiteit voor leerlingen uit groep 5, 6, 7 en 8 van de Aloyiusschool te Amsterdam. Georganiseerd in samenwerking met IJsterk in het programma “Ontdek je Talent met het Wijkarragement”.
2 oktober 2012 tm 5 februari 2013

proeffabriek staloysius logo-ijsterk

Share Button